Poniżej przedstawiamy Wam serię odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące warunków pracy, świadomej konsumpcji i działań zmierzających do poprawy sytuacji w tych dziedzinach. Większość odpowiedzi został opracowana przez Clean Clothes Campaign i zredagowana po polsku przez KARAT. Odpowiedzi są na bieżąco uzupełniane. Zapraszamy też do zadawania pytań na które postaramy się także odpowiadać. Przysyłajcie je na adres: secretariat@karat.org.pl.

	PO POLSKU:		PO ANGIELSKU:
	Co to jest Clean Clothes Campaign?		FAQ – Clean Clothes Campaign
	Co robi Clean Clothes Campaign?		FAQ – PlayFair2008
	Czy Clean Clothes Campaign odniosła jakieś sukcesy w poprawie warunków pracy?
	Czy wzywacie do bojkotu?
	Czy “czyste ubrania” nie będą drogie?
	Gdzie mogę znaleźć informacje o poszczególnych firmach i prawach pracowniczych w ich fabrykach?
	Jakie działania powinien podjąć MKOl aby zagwarantować przestrzeganie praw pracowniczych w światowym sektorze produkcji odzieży i obuwia
	Co powinny zrobić rządy poszczególnych państw?
	Co powinny zrobić Chiny jako gospodarz Olimpiady 2008?
	Jakie działania powinni podjąć markowi producenci?

Co to jest Clean Clothes Campaign?

Clean Clothes Campaign (Kampania ‘Czystych’ Ubrań) to organizacje pozarządowe, związki zawodowe, pracownicy i konsumenci w wielu krajach, działający na rzecz poprawy warunków pracy i wzmocnienie pozycji pracowników przemysłu odzieżowego na całym świecie poprzez eliminację eksploatowania i wykorzystywania pracowników tego przemysłu, z których większość to kobiety.

Co robi Clean Clothes Campaign?

• Monitoruje warunki pracy głównie w fabrykach odzieżowych.
• Wywiera nacisk na producentów aby odpowiadali za zapewnienie przyzwoitych warunków pracy przy produkcji (głównie odzieży).
• Wspiera pracowników, związki zawodowe i organizacje pozarządowe w krajach, w których odbywa się produkcja.
• Zwiększa świadomość konsumentów poprzez dokładne informowanie o warunkach pracy zwłaszcza w przemyśle odzieżowym i mobilizuje obywateli do wykorzystywania ‘władzy’, którą dysponują jako konsumenci.
• Bada prawne możliwości poprawy warunków pracy i lobbuje na rzecz legislacji zapewniającej odpowiednie warunki pracy oraz na rzecz przepisów (ustaw), które zmuszałyby rządy i firmy do tego, aby stały się one konsumentami postępującymi zgodnie z zasadami etyki.

Czy Clean Clothes Campaign odniosła jakieś sukcesy w poprawie warunków pracy?

Tak. Przykładem jest system „Pilnych apeli”, który działa bardzo sprawnie. Znaczna część wezwań, rozesłana w ostatnich kilku latach przyniosła zamierzony efekt. Sami pracownicy - po kampaniach skierowanych przeciwko ich fabrykom – informowali nas o zmianach w warunkach pracy. Szczególnie na najniższym poziomie łańcucha podwykonawców warunki się poprawiły. Firmy produkujące odzież także zareagowały na to, że w ostatnich latach stały się celem międzynarodowych kampanii. Przyjęły własne kodeksy postępowania i opracowały projekty polityki społecznej odpowiedzialności biznesu. Chociaż KCU niezbyt wysoko ocenia większość tych kodeksów, a ich przepisy są często łamane w wielu fabrykach, liczy się już sam fakt, że firmy zostały zmuszone do działania w tej sprawie i nawet powoływały do tego specjalne działy. Można to uważać za pierwszy krok w całym procesie eliminacji wyzysku pracowników w przemyśle odzieżowym na świecie. Producenci podjęli pewne zobowiązania, za które będą odpowiedzialni. Ważnym osiągnięciem Kampanii Czystych Ubrań jest to, że sprawiła, iż problem warunków pracy milionów kobiet produkujących nasze ubrania został rozpoznany i nagłośniony, a teraz próbujemy go rozwiązać.

Czy wzywacie do bojkotu?

Nie. Clean Clothes Campaign chce, aby pracownicy zachowali swoje miejsca pracy, tak więc najgorszą rzeczą, jaka mogłaby się zdarzyć byłaby decyzja firmy do zaprzestania działalności w fabryce czy kraju i przeniesienie się gdzie indziej. Zachęcamy konsumentów do dalszego kupowania odzieży sportowej, a firmy do dalszej produkcji, ale bez wyzysku pracowników.
W szczególnych sytuacjach możemy poprosić firmę składającą zamówienie u pośrednika, dostawcy czy sprzedającego, aby poinformowała zakład, że już nie będzie więcej u nich kupować, jeśli natychmiast nie poprawią się warunki pracy. Jeśli jednak pracownicy popierani przez społeczeństwo wzywają do bojkotu, CCC nie sprzeciwia się ich działaniom. Takie przypadki miały miejsce i są opisane na www.cleanclothes.org.

Czy “czyste ubrania” nie będą drogie?

Nie, „czyste ubrania” nie będą droższe. Chociaż firmy zlecające produkcję twierdzą, że tak będzie, jest to tylko taktyka unikania stosowania standardów pracy.

W rzeczywistości takie twierdzenie jest śmieszne. Łączne wynagrodzenia pracowników nigdy nie stanowią więcej niż 5% całkowitego kosztu ubrania. To oznacza, w skrajnym przypadku, że jeśli płace miałoby się zwiększyć dwukrotnie, a koszty tej podwyżki przerzucone byłyby na klientów, para butów, które teraz kosztują 200 złotych, kosztowałaby 210 złotych. Oczywiście można zapytać, czy koszty podwyżki płac powinny być ponoszone nie przez konsumentów czy raczej przez właściciela marki czy sprzedawcę, do których trafia lwia część zysku?

To samo dotyczy ulepszeń wykraczających poza zwiększanie poziomu płac do wysokości pozwalającej na prowadzenie życia na właściwym poziomie, takich jak: lepsze oświetlenie, wentylacja, zgodność z przepisami BHP itp., ale to nadal nie powinno oznaczać, że „czyste ubrania” będą drogie.

Gdzie mogę znaleźć informacje o poszczególnych firmach i prawach pracowniczych w ich fabrykach?

Informacje o poszczególnych producentach są dostępne na stronie internetowej Clean Clothes Campaign: www.cleanclothes.org. Możecie tam także znaleźć linki do innych organizacji prowadzących kampanie w tej sprawie.

Obecnie wiele firm publikuje raporty społeczne, jednak ich jakość jest zróżnicowana. Dlatego też, przygotowywane są międzynarodowe standardy raportów etycznych w ramach tzw. Global Reporting Initiative (GRI). Pomysł polega na tym, by wypracować wspólny wzór ‘raportu socjalnego’, który używany byłby przez firmy i weryfikowany przez audytorów, podobnie jak dzieje się to w przypadku raportów finansowych. Opracowywanie dokładniejszych raportów socjalnych może zwiększyć przejrzystość działań firm, warto jednak pamiętać, że audyt GRI nie sprawdzi, czy informacje są prawdziwe…

Informacji o firmach dostarczają również szybko rozwijające się inicjatywy “oceny etycznej”. Tworzą one listy porównujące postępowanie firm pod względem etycznym. Należy jednak pamiętać, że większość z nich porównuje raczej politykę (strategię) firm niż to, co robią w praktyce.

Jeśli nie możecie znaleźć informacji o jakiejś firmie, możecie zawsze skontaktować się z nią bezpośrednio.

Jakie działania powinien podjąć MKOl aby zagwarantować przestrzeganie praw pracowniczych w światowym sektorze produkcji odzieży i obuwia sportowego?

Zgodnie z założeniami międzynarodowej kampanii Play Fair 2008, MKOl powinien:

• Wprowadzić zasadę zgodnie z którą Igrzyska Olimpijskie mogą odbywać się wyłącznie w tych krajach, które ratyfikowały, wdrażają i przestrzegają standardów wyznaczonych przez konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP);
• Domagać się aby w umowach licencyjnych na produkcję artykułów sportowych na potrzeby Olimpiady znalazł się zapis o konieczności zapewniania takich warunków pracy, które zgodne są z międzynarodowymi standardami pracy;
• Przeznaczyć środki na przeprowadzenie kontroli warunków pracy w całym łańcuchu dostawców MKOl’u oraz narodowych komitetów olimpijskich, jak również wprowadzić mechanizmy prawne mające na celu wyeliminowanie nadużyć i wyzysku w tym zakresie, w tym zapewnić możliwość złożenia uzasadnionej skargi;
• Zaangażować się aktywnie w działania na rzecz zwalczania nadużyć i wyzysku powszechnie występującego w sektorze produkcji odzieży i obuwia sportowego na całym świecie;
• Włączyć zasadę przestrzegania praw pracowniczych do Karty Olimpijskiej oraz Kodeksu Etycznego MKOl’u;
• Systematycznie wspierać działania na rzecz przestrzegania praw pracowniczych w sektorze produkcji odzieży i obuwia sportowego.

Co powinny zrobić rządy poszczególnych państw?

Zdecydowanie tak. W głębokim przekonaniu Kampanii Play Fair 2008, rządy państw narodowych powinny:

• Zapewnić pracownikom możliwości realizowania ich prawa do tworzenia i przynależenia do niezależnych związków zawodowych oraz natychmiast ratyfikować i w pełni wdrożyć odpowiednie Konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP)
• Zaprojektować i wdrażać politykę promowania zachowań społecznie odpowiedzialnych w międzynarodowej działalności gospodarczej, łącznie z propagowaniem Trójstronnej Deklaracji Zasad Dotyczących Przedsiębiorstw Wielonarodowych i Polityki Społecznej MOP (http://www.oit.org/public/english/employment/multi/download/polish.pdf) oraz Wytycznych OECD dla Przedsiębiorstw Międzynarodowych (http://www.oecd.org/dataoecd/61/41/38111315.pdf)
• Promować zasadę przestrzegania praw pracowniczych w traktatach międzynarodowych i bilateralnych, umowach handlowych a także poprzez współpracę z międzynarodowymi organizacjami takimi jak MOP czy innymi adekwatnymi agencjami Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) i międzyrządowymi organizacjami
• Wspierać rolę MOP jako podmiotu wyznaczającego standardy pracy
• Przyjąć taką politykę zamówień, która gwarantuje przestrzeganie praw pracowniczych

Co powinny zrobić Chiny jako gospodarz Olimpiady 2008?

Bezwątpienia tak. Chiny stanowią bowiem przykład państwa w którym egzekwowanie praw pracowniczych napotyka na trudności. Z tego powodu, kampania Play Fair 2008 nawołuje rząd chiński nie tylko do zastosowania się do rekomendacji ogólnych dla rządów państw narodowych; lecz również do podjęcia specyficznych działań, a mianowicie:

• Dotrzymania obietnicy dotyczącej poprawy w zakresie przestrzegania praw człowieka w Chinach w ramach organizacji Olimpiady;
• Zmaksymalizowania zysków społeczeństwa Chińskiego z Olimpiady
• Ratyfikowania i pełnego wdrożenia Konwencji MOP 87 i 98
• Zwalczenia praktyki łamania praw pracowniczych, takich jak stosowanie dyskryminacji czy nadużyć, bezprawnych zwolnień oraz aresztowań obrońców praw pracowniczych
• Wdrażania nowych oraz monitorowania istniejących regulacji; przestrzegania prawa pracy, jak również rozwijania prawa w tym zakresie
• Zagwarantowania pracownikom umowy o pracę, godziwego wynagrodzenia a także podstawową ochronę; przeciwstawiania się bezkarności producentów, którzy regularnie łamią te podstawowe prawa
• Zaangażowania się w systematyczną poprawę sytuacji pod względem standardów zdrowotnych i bezpieczeństwa w miejscu pracy
• Zwalczenia szeroko rozpowszechnionych praktyk dyskryminujących ludność napływową na rynku pracy
• Zniesienia reedukacji poprzez pracę
• Uwolnienia wszystkich aresztowanych działaczy na rzecz praw pracowniczych

Jakie działania powinni podjąć markowi producenci?

Zgodnie z założeniami Kampanii Play Fair 2008, markowe firmy sportowe oraz wszyscy przedsiębiorcy pragnący czerpać z zyski z Olimpiady powinni:

• Przyjąć regulacje zgodnie z którymi dostawcy oraz ich podwykonawcy zobligowani są do przestrzegania międzynarodowych standardów pracy
• Uwzględnić w strategii firmy praktykę brania pod uwagę ewentualnych negatywnych konsekwencji jakie relacje handlowe firmy mogą mieć na sytuację na rynku pracy oraz warunki pracy panujące w całym łańcuchu dostawców
• Podnieść własne standardy oraz oczekiwania względem innych firm z danego sektora produkcji w zakresie zapewniania godziwych warunków pracy swoim pracownikom
• Podjąć natychmiastowe działania mające na celu umożliwienia pracownikom w całym łańcuchu dostawców realizowania ich praw, w szczególności prawa do tworzenia i przynależenia do związków zawodowych
• Podtrzymywać produkcję w fabrykach w których powołane zostały do życia związki zawodowe, a w sytuacji rozszerzania produkcji wybierać miejsca w których nie tylko prawo przewiduje możliwość powoływania związków zawodowym lecz również funkcjonują one w praktyce
• Podjąć konkretne działania na rzecz zapewnienia pracownikom produkcji płacy, z której będą się w stanie utrzymać (upewnianie się, że dostawcy nie stosują niegodziwej praktyki zatrzymywania depozytów i wypłacają pensję na czas)
• Dostarczać opinii publicznej informacji na temat tego, w jakich warunkach zostały wyprodukowane sprzedawane przez daną firmę artykuły, jak również zagwarantować pełną przejrzystość w zakresie wszelkich przedsięwzięć handlowych które mogą wpływać na panujące warunki pracy
• Ujawnić dane wszystkich swoich dostawców, łącznie z nazwami fabryk i miejscem produkcji