23 październik 2003

Życie rodzinne Polaków w okresie transformacji (www.onet.pl)

Z powodu kryzysów ostatnich lat polska rodzina została poddana dynamicznym przemianom. I choć Polacy deklarują przywiązanie do życia rodzinnego, coraz częściej przybiera ono mniej tradycyjne formy.

Wszystkie problemy związane ze społecznymi skutkami transformacji państwo przerzuciło na rodzinę: zmiany organizacji pracy, systemu wartości, bezrobocie, utratę poczucia bezpieczeństwa. Mimo to w Polsce rodzina wciąż pozostaje jedyną wartością, która nie straciła swojej siły.

Z drugiej strony młodzi ludzie starają się później zawierać małżeństwa, wybierając często związki nieformalne, z powodu lęku przed brakiem stałej pracy, ale i przed odpowiedzialnością związaną z założeniem rodziny.

W Polsce rodzi się coraz mniej dzieci, ponieważ zniesiono wszystkie udogodnienia, które kiedyś ułatwiały decyzję o ich posiadaniu: zasiłki porodowe, długie urlopy macierzyńskie i wychowawcze, dostępne dla wszystkich żłobki i przedszkola. W młodej rodzinie rzadko kiedy jest babcia, która mogłaby się zająć pomocą przy dzieciach. Dlatego obecnie większość rodziców decyduje się tylko na jedno dziecko, rzadko kiedy na dwoje. Rodzina wielodzietna, czyli posiadająca więcej niż troje dzieci bardzo często żyje na granicy ubóstwa.Wyjściem z tej sytuacji jest stworzenie przez państwo poczucia bezpieczeństwa socjalnego, które najmocniej skłania do posiadania dzieci.

W ostatnich latach tradycyjny model rodziny zaczął ulegać transformacji. Kiedyś istniał wyraźny podział: mąż zarabiał na utrzymanie rodziny, żona zajmowała się domem i wychowaniem dzieci. Współczesne kobiety często mają lepsze wykształcenie, pracują, natomiast mężczyzna coraz częściej pomaga w domu. Rewolucja lat 90. jest rewolucją matek: mimo, że pracują one na pełnym etacie, jednocześnie wychowują dzieci.

Cechy specyficzne współczesnej polskiej rodziny to brak kontaktu między starszym i młodszym pokoleniem oraz jej nuklearyzacja, czyli zamknięcie się w maleńkim kręgu dwójki rodziców i zazwyczaj jednego dziecka. W tej maleńkiej rodzinie, gdzie zazwyczaj pracują oboje rodzice, dziecko przez większość dnia pozostaje samo. Jednak polskiej rodzinie w najbliższych latach nie grozi rewolucja, nie ulegnie ona rozpadowi, gdyż nawet związki nieformalne starają się funkcjonować jak rodziny tradycyjne. Rodzina w naszej części Europy ma inne wzorce historyczne i kulturowe i zawsze będzie się różniła od rodziny z Europy zachodniej.

Na podstawie rozmowy prowadzonej przez Tomasza P. Terlikowskiego z Tomaszem Ochinowskim, doktorem psychologii społecznej z Zakładu Psychologii Organizacji Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego , Wiesławem Łagodzinskim, statystykiem , socjologie, wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Statystycznego oraz z Marleną Kuciarską-Ciesielską, psychologiem społecznym, konsultantem w Departamencie Statystyki Społecznej GUS.

[Oprac. Anna Sieniutycz]

www.onet.pl
http://wiadomosci.onet.pl/1137872,2677,kioskart.html, 23 październik 2003